Hoe werkt ons pensioensysteem?

Gepubliceerd op 09-05-11

De AOW en het aanvullende pensioen. Dat zijn de twee pijlers van onze oudedagvoorziening. Iedere maand gaat er via de werkgever een percentage van ons salaris naar het pensioenfonds.

Iedereen draagt hetzelfde percentage bij aan de pensioenpot, de zogeheten doorsneepremie. Die is ongeveer 18 tot 20% van het bruto salaris. Door met z'n allen te sparen delen de deelnemers zowel de opbrengsten als de risico’s. Pensioenfondsen noemen dit solidariteit. Dat is een begrip dat warme gevoelens oproept. Als de solidariteit tenminste goed is, en dat is niet altijd zo in Nederland.

Volgens hoogleraar Openbare Financiën Harrie Verbon van de Universiteit van Tilburg is het zelfs precies omgekeerd. Binnen een pensioenfonds subsidiëren de lage inkomens juist de pensioenen van hoge inkomens. Juist de doorsneepremie is hiervan de oorzaak, aldus Verbon.

De hoogleraar legt uit dat iedereen pensioenpremie betaalt voor zijn aanvullende pensioen. Dat wordt aangewend voor het pensioen van later. En pensioenfondsen nemen aan dat daar een zekere opbrengst aan zit die voor iedereen gelijk is. Dat is op zich makkelijk, want het pensioenfonds hoeft niet zo te rekenen. Maar het grote nadeel is dat mensen die een hoog inkomen hebben daardoor te weinig betalen. Die betalen wel veel premies omdat ze een hoog inkomen hebben, maar het rendement daarop is veel lager dan het pensioenfonds aanneemt. Dat komt, zegt Verbon, omdat hoge inkomens relatief laat carrière maken. "Ze verdienen dan wel meer, maar de ingelegde premie in de laatste 20 jaar van hun loopbaan maakt minder rendement dan het pensioenfonds denkt." 

Deze ‘omgekeerde solidariteit’ komt er volgens Verbon op neer dat mensen met de laagste inkomens gemiddeld 42.000 euro aan pensioenopbouw kunnen mislopen. "Dus dat is vermogen wat ze wel hebben opgebouwd, maar niet krijgen."
In theorie is dit probleem makkelijk op te lossen. Verbon: "Schaf de doorsneepremie af en voer progressieve tarieven in, net zoals bij de inkomensbelasting." Daar is echter een nieuw pensioenakkoord voor nodig. Verbon is hier niet optimistisch over.

Jongeren
Pensioenfondsen leggen nog op een andere manier de nadruk op solidariteit: jong en oud moeten solidair zijn met elkaar, want samen zijn ze sterker. Volgens Martin Pikaart, voorzitter van Alternatief voor Vakbond, zijn de pensioenpotten over enkele jaren leeg en houden 50-minners straks veel minder pensioen over, dan ouderen nu.
"Het systeem waarbij jongeren heel veel betaalden voor ouderen, dateert van een eeuw geleden. We hadden toen een heel andere bevolkingsopbouw: veel jongeren die premie betaalden en weinig mensen die ouder werden dan 65 jaar. Nu hebben we een heel andere bevolkingssamenstelling. De piramide is compleet gekanteld."
Pikaart vreest dat de babyboomers "de pensioenpotten leegeten". Volgens hem halen ouderen veel meer uit de pensioenfondsen, dan jongeren nog aan premie kunnen bijstorten.

De meeste pensioenfondsen vinden dat Pikaart overdrijft: er zou voldoende geld in kas zijn om ook de jongeren van nu later een fatsoenlijk pensioen te betalen. Het volgende voorbeeld laat zien wat er gebeurt als Pikaart gelijk krijgt.
Een 36-jarige man met een gemiddeld inkomen moet op zijn 66e 6,5 ton aan vermogen hebben opgebouwd voor een normaal pensioen, zonder AOW. Uitgaande van het veel bescheidener rendement van Pikaart komt hij bijna 2,5 ton tekort, die hij zelf moet bijsparen.

Bijsluiter
De komende maanden komt er waarschijnlijk meer duidelijkheid over het nieuwe pensioenakkoord. Wat de uitkomst ook mag zijn, de meeste mensen weten weinig over hun pensioensituatie.

De belangrijkste manier om inzicht te krijgen in de pensioensituatie is via het jaarlijkse pensioenoverzicht, het zogenoemde UPO. Maar daarin staat niets over de gevolgen van de huidige pensioencrisis. Op Mijnpensioenoverzicht.nl staat een overzicht van alle pensioenrechten waar je mogelijk recht op hebt. Pas na enig zoekwerk valt te lezen dat pensioenen gekort kunnen worden, maar alleen in geval van een echte crisis.
AFM en Nederlandse Pensioenfederatie pleiten op dit moment voor een financiële bijsluiter bij pensioenen. Daarin moet informatie staan over de risico’s die opgebouwde pensioenrechten lopen.

Tweede Kamerlid van GroenLinks Bruno Braakhuis wil graag een financiële bijsluiter waar alle opgebouwde rechten in staan. "Je moet in een oogopslag kunnen zien hoe groot je pensioengat is, hoeveel je moet bijstorten om dat gat te dichten en hoeveel risico je daar voor moet nemen."

Reacties

Geschreven door Erwin op 09-05-11 21:44
Ik hoop dat er twee dingen gaan gebeuren:
1. Je pensioenoverzicht mag niet langer de regel 'Aan dit overzicht kunt U geen rechten ontlenen' bevatten. Op dit moment is een pensioenoverzicht nog niet het papier waarop het gedrukt staat waard, simpelweg omdat je er geen enkel recht aan mag ontlenen.
2. Ik zou graag zien dat je als werknemer zelf je pensioenfonds kan kiezen. Nu zitten zeer veel mensen vast aan een door de werkgever of branche aangewezen pensioenfonds. Als dat fonds slecht belegd, of erger nog slecht beheert wordt is er na verloop van tijd niets meer over. Als werknemer kan je daar niets mee willen, want je bent nou eenmaal verplicht je pensioen daar onder te brengen waar je werkgever voor gekozen heeft. Daarnaast, als je van werk wisselt, en ook van branche, kan je vaak je pensioen niet meenemen. Bij een zelf gekozen fonds zal het kaf sneller van het koren gescheiden worden (mensen gaan sneller weg bij slecht presterende fondsen) en kan je een eenmaal gestart pensioen gewoon blijven vullen. Waarom zouden mensen niet zelf die verantwoording kunnen nemen (eventueel samen met een ter zake kundig adviseur)
Geschreven door Paul op 09-05-11 22:54
Jammer dat slecht nieuws boodschappers altijd zo nadrukkelijk in beeld komen. De eerste maanden van 2011 hebben toch een duidelijk herstel van de dekkingsgraden laten zien (niet gehoord). Internationaal staat ons systeem als het beste ter wereld aangeschreven (niet gehoord). Ik heb ook geen beter alternatief gehoord. Dat de informatie over een erg ingewikkeld systeem beter moet en begrijpelijk voor de gewone mens, is de belangrijkste les van de afgelopen 2 jaar. Dat geldt ook voor mogelijke risico's. Ik heb in elk geval vertrouwen in een fatsoenlijk pensioen vanuit de fondsen (zonder winstoogmerk).
Geschreven door Jan op 09-05-11 23:31
Ik had gehoopt op uw website een duidelijke uitleg te vinden van de berekeningen die prof. dr. H. Verbon doet in het filmpje.
Zoals het nu lijkt wordt er maar een gooi naar gedaan.
Vermenigvuldig factoren staan er zomaar zonder enige uitleg.
Kunt u hier niet iets aan doen?
Dit is toch waar het allemaal om draait.
Hoe bereken je nu eigenlijk wat je gespaard hebt via je pensioenfonds. Trosradar, dit kan veel beter onderbouwd worden de volgende keer !.
Geschreven door Eddy op 10-05-11 01:26
Ik zat het programma net als Jan te kijken en ik dacht ik snap niets van dat gegoochel met cijfers. Mijn idee zou zijn dit verhaal nogmaals te doen en dan een betere uitleg. Nu classificeer ik het als woekerpolis uitleg. Nu wordt alleen niet gezegd dat je een groot bedrag overhoud aan het eind, maar er ontzettend bij inschiet. De cijfers duizelen je om de oren, maar echt tot de kern van het item komt het niet. Althans niet voor mij.
Geschreven door Piet op 10-05-11 09:48
Bij middelloon regelingen bouw je pensioenRECHTEN op, geen vermogen. Bij premieregelingen bouw je vermogen op per individu, niet als groep. Dus in geen van deze gevallen kan je pensioen ten koste gaan van dat van iemand anders. Als er niet geindexeerd kan worden is dat hetzelfde voor iedereen.

Dus wat voor exotisch type regeling gaat dit verhaal eigenlijk over?
Geschreven door Johan op 12-05-11 22:19
In het artikel wordt gesteld dat een 66 jarige man 6,5 ton aan vermogen moet hebben voor een redelijk pensioen. Dit lijkt me overdreven. Als ik mijn eigen pensioen daarop baseer kan ik van dat geld 115 jaar oud worden met een modaal inkomen. Ik denk niet dat er veel mensen zo oud worden en mag die 6,5 ton best 2,5 ton lager zijn tenzij we van ons pensioen een "zwitserlevenjacht" willen kopen natuurlijk. Overdrijven is ook een kunst!
Geschreven door anton op 01-06-11 09:56
De AOW is een volksverzekering waarvoor ook premie wordt betaald maar niet door iedereen terwijl wel iedereen AOW krijgt na de 65 jaar.
Pensioenpremie ga je pas betalen nadat je een jaar in dienst bent. Dus als je vaker van werkgever verander dan betaal je minder premie plus dat je dan te maken hebt met de pensioenbreuken. Die pensioenbrueken bestaan niet wanneer je bij de overheid werkt en toch van werk verander door in andere functies of woonplaatsen te gaan werken zoals bijvoorbeeld bij de PTT, KPN en dergelijke.
 
sluiten

Bladwijzer & Delen